سوالات حیاتی در مذاکره خرید زمین که نباید جا بماند

در یک مذاکره واقعی خرید زمین، فروشنده با اعتماد به نفس می‌گوید: «سند مشکلی ندارد، همسایه‌ها هم ساختند، راه هم همین است.» خریدار هم می‌خواهد سریع تصمیم بگیرد تا «فرصت» از دست نرود. نقطه تفاوت یک تصمیم قابل دفاع با یک ریسک پنهان، «سؤال درست» است؛ سؤالی که پاسخ آن به مدرک، استعلام و متن قرارداد قابل پیگیری وصل می‌شود و در کنار آن، تحلیل بازار زمین کمک می‌کند ادعاها را از واقعیت‌های قیمت، تقاضا، زیرساخت و روندهای منطقه‌ای جدا کنید.

این مقاله برای تبدیل مذاکره خرید زمین به فرآیندی معیارمند، قابل پیگیری و قابل دفاع طراحی شده است: هر سؤال باید هدف مشخص داشته باشد، مدرک مورد انتظار را تعیین کند و ریسک باقی ماندن پاسخ در وضعیت نامشخص را روشن کند.

چک لیست سؤال های مذاکره (نقشه راه قابل پیگیری)

کلیدواژه کانونی این راهنما «سوالات حیاتی در مذاکره خرید زمین» است؛ یعنی پرسش هایی که پاسخشان باید به سند، استعلام مکتوب یا بند قراردادی تبدیل شود. برای استفاده عملی، هر محور را جداگانه جلو ببرید و هیچ پاسخ شفاهی را «به جای مدرک» نپذیرید. در چارچوب محتوای آموزشی ایزدملک، این چک لیست به شما کمک می کند مذاکره را از حالت برداشت شخصی خارج کرده و آن را به پرونده تصمیم تبدیل کنید.

۱) سند و مالکیت: سؤال هایی که پایه معامله را می سازد

پیش از ورود به قیمت و شرایط پرداخت، باید روشن شود «چه چیزی» دقیقاً خریداری می شود و «چه کسی» اختیار فروش دارد. هر موضوع مالکیت، نیازمند بررسی حقوقی و استعلام از مراجع رسمی ذی صلاح است و هیچ گزاره ای نباید قطعی فرض شود.

سؤال های کلیدی (همراه هدف، مدرک، ریسک)

• سؤال: نوع سند چیست (رسمی، عادی، مشاع، عرصه و اعیان، قولنامه ای) و حدود اربعه دقیقاً چگونه تعریف شده است؟

  هدف سؤال: تطبیق «موضوع معامله» با واقعیت فیزیکی زمین و جلوگیری از خرید مبهم.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: تصویر سند و مستندات ثبتی، نقشه یا کروکی معتبر، و استعلام ثبتی مشروط به تأیید مرجع رسمی ذی صلاح.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: اختلاف حدود، خرید بخشی از زمین یا خرید زمینی غیر از موقعیت مدنظر.

• سؤال: مالک یا مالکان دقیقاً چه کسانی هستند و فروشنده با چه سمتی مذاکره می کند (مالک، وکیل، ورثه، شریک)؟

  هدف سؤال: اطمینان از اهلیت و اختیار فروش.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: مدارک هویتی، وکالت نامه معتبر (در صورت وجود) با بررسی حدود اختیارات، گواهی انحصار وراثت (اگر مالک متوفی است)؛ همگی نیازمند بررسی حقوقی.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: عدم امکان تنظیم سند یا ادعای اشخاص ثالث.

• سؤال: آیا سند در رهن، بازداشت یا دارای محدودیت نقل و انتقال است؟

  هدف سؤال: سنجش امکان انتقال مالکیت و زمان بندی واقع بینانه.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: استعلام وضعیت ثبتی/بازداشتی/رهنی از مرجع رسمی ذی صلاح و درج نتیجه در پرونده معامله.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: قفل شدن انتقال، طولانی شدن فرآیند و ایجاد اختلاف قراردادی.

• سؤال: آیا تعارض، معارض، دعوای حقوقی، یا اختلاف حدود با همسایه ها مطرح بوده است؟

  هدف سؤال: شناسایی ریسک مناقشه بر سر ملک یا حدود.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: اقرارنامه/اظهارنامه های مرتبط (اگر موجود است)، و بررسی سوابق در حد امکان با استعلام یا مدارک قابل ارائه؛ نتیجه در صورت نبود داده «نامشخص» می ماند.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: هزینه و زمان دادرسی یا توقف ساخت و ساز.

۲) کاربری و ضوابط: سؤال هایی که «امکان ساخت» را تعیین می کند

در ایران، تفاوت اصلی زمین ها فقط متراژ و لوکیشن نیست؛ «کاربری» و «ضوابط» است. هر ادعای شفاهی درباره امکان ساخت، تعداد طبقات، یا تغییر کاربری باید مشروط به پاسخ مکتوب مرجع رسمی مسئول تلقی شود.

• سؤال: کاربری فعلی در اسناد و طرح های مصوب چیست (مسکونی، باغی، زراعی، تجاری، صنعتی یا سایر)؟

  هدف سؤال: تشخیص مجاز بودن ساخت یا بهره برداری مدنظر.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: پاسخ مکتوب مرجع رسمی ذی صلاح درباره کاربری و ضوابط قابل اعمال.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: خرید زمینی که برای هدف خریدار قابل استفاده نیست.

• سؤال: زمین داخل محدوده یا حریم شهر/روستا است یا خارج از آن؟

  هدف سؤال: فهم چارچوب مقررات و مسیر اخذ مجوزها.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: پاسخ مکتوب در خصوص موقعیت نسبت به محدوده ها و طرح های بالادست، مشروط به تأیید مرجع رسمی ذی صلاح.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: تغییر مسیر پروژه، توقف ساخت یا هزینه های غیرمنتظره برای مجوز.

• سؤال: آیا زمین در حریم یا پهنه محدودیت قرار دارد (راه، رودخانه، گسل، خطوط انتقال، آثار تاریخی، منابع طبیعی یا سایر)؟

  هدف سؤال: شناسایی محدودیت های ساخت و ارزش گذاری درست.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: استعلام حریم ها و محدودیت ها از مراجع رسمی ذی صلاح (عنوان دقیق مرجع بسته به موقعیت زمین متفاوت است).

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: بی اثر شدن برنامه ساخت، کاهش نقدشوندگی و بروز اختلاف با نهادهای ناظر.

۳) معبر و دسترسی: سؤال هایی که «کارکرد روزمره» و ارزش را می سازد

زمین بدون دسترسی حقوقی و عملی، در زمان ساخت، سکونت یا فروش مجدد دچار چالش می شود. در مذاکره باید بین «راه موجود روی زمین» و «راه دارای حق قانونی» تفکیک انجام شود.

• سؤال: معبر قانونی زمین چیست و عرض آن بر اساس مدارک رسمی چه مقدار تعریف شده است؟

  هدف سؤال: اطمینان از امکان رفت و آمد، حمل مصالح و خدمات رسانی.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: نقشه معبر/پلاک و پاسخ مکتوب مرجع رسمی ذی صلاح درباره معبر و عرض آن.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: بن بست حقوقی، مشکل در مجوز ساخت و افت ارزش در فروش.

• سؤال: آیا حق ارتفاق یا حق عبور برای دیگران وجود دارد یا زمین نیازمند حق عبور از ملک دیگر است؟

  هدف سؤال: پیش بینی تعارض با همسایه ها و ریسک انسداد راه.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: بررسی مفاد سند و سوابق ثبتی، نقشه کاداستر/یو تی ام (در صورت وجود) و هر مدرک مکتوب مرتبط؛ نیازمند بررسی حقوقی.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: اختلاف همسایگی، محدودیت تردد و پیچیدگی در انتقال.

• سؤال: دسترسی به خدمات (آب، برق، گاز، مخابرات) از نظر امکان و مسیر اخذ انشعاب چگونه است؟

  هدف سؤال: تبدیل «قابل استفاده بودن» به معیار قابل سنجش.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: پاسخ مکتوب شرکت ها/مراجع رسمی ذی صلاح یا اعلامیه امکان سنجی، مشروط به قوانین محل.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: هزینه و زمان آماده سازی نامعلوم و کاهش جذابیت برای خریدار بعدی.

۴) استعلام ها و تاییدیه ها: حداقل پرونده ای که باید ساخته شود

در مذاکره حرفه ای، «قول فروشنده» جایگزین «پرونده استعلام ها» نمی شود. هدف، جمع آوری مجموعه ای از پاسخ های مکتوب است تا تصمیم قابل دفاع شود. بسته به موقعیت، همه موارد زیر ممکن است لازم نباشد؛ اما حداقل باید درباره هر کدام سؤال شود و نتیجه (تأیید/رد/نامشخص) ثبت گردد.

فهرست عنوان استعلام های پیشنهادی (بدون ادعای مرجع قطعی)

• استعلام وضعیت ثبتی ملک (مالکیت، بازداشت، رهن، محدودیت نقل و انتقال) از مرجع رسمی ذی صلاح

• استعلام تطبیق موقعیت و حدود با نقشه کاداستر/یو تی ام (در صورت امکان) از مرجع رسمی ذی صلاح

• استعلام کاربری و ضوابط ساخت از مرجع رسمی ذی صلاح (طرح های بالادست/پهنه بندی)

• استعلام قرارگیری در حریم ها و محدودیت ها (راه، رودخانه، خطوط انتقال، مناطق حفاظت شده و موارد مشابه) از مراجع رسمی ذی صلاح

• استعلام معبر قانونی و حقوق دسترسی (حق عبور/ارتفاق) از مرجع رسمی ذی صلاح

• استعلام بدهی ها و عوارض و مفاصاحساب های مرتبط (در صورت موضوعیت) از مرجع رسمی ذی صلاح

• استعلام امکان تامین انشعابات (آب، برق، گاز، مخابرات) از مراجع رسمی ذی صلاح

• استعلام سابقه یا محدودیت های محیط زیستی/منابع طبیعی (در صورت مجاورت یا شمول) از مرجع رسمی ذی صلاح

نکته اجرایی: در مذاکره، از فروشنده خواسته شود «تعهد ارائه استعلام ها» در قرارداد درج شود و هزینه/زمان بندی جمع آوری آن شفاف شود. اگر فروشنده حاضر به همراهی نیست، نتیجه باید در ارزیابی ریسک لحاظ گردد، نه در حد گلایه.

۵) فنی و زیرساخت: سؤال هایی برای جلوگیری از هزینه های پنهان

بخش قابل توجهی از اختلاف قیمت زمین ها به «هزینه آماده سازی» برمی گردد؛ هزینه ای که اگر در مذاکره به سؤال تبدیل نشود، بعداً به اختلاف تبدیل می شود. در این محور از عددسازی پرهیز می شود و تمرکز بر شناسایی عوامل هزینه زا است.

• سؤال: شیب زمین، پستی و بلندی و امکان اجرای سازه یا محوطه سازی چگونه است؟

  هدف سؤال: برآورد کیفی دشواری اجرا و نیاز به عملیات خاکی.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: بازدید فنی، نقشه توپوگرافی (در صورت امکان)، و نظر کارشناس فنی؛ نیازمند بررسی میدانی.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: افزایش هزینه اجرا، محدودیت طراحی و تاخیر پروژه.

• سؤال: وضعیت خاک و زهکشی چگونه است و آب های سطحی در بارندگی از کدام مسیر عبور می کنند؟

  هدف سؤال: کاهش ریسک نشست، آب گرفتگی و هزینه های پایدارسازی.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: بازدید در زمان مناسب، گزارش کارشناسی خاک (در صورت نیاز) و بررسی مسیرهای آب رو.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: آسیب به سازه/محوطه و هزینه های اصلاحی.

• سؤال: مرزهای فیزیکی زمین روی زمین چگونه مشخص است و اختلاف با همسایه دیده می شود؟

  هدف سؤال: جلوگیری از تعارض حد و مرز در اجرا.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: میخ کوبی/جانمایی توسط کارشناس نقشه برداری (در صورت نیاز) و تطبیق با مدارک.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: توقف پروژه، شکایت همسایه و هزینه جمع آوری مستحدثات.

۶) منطق قیمت و مذاکره: تبدیل اختلاف قیمت به اختلاف ریسک و هزینه

مذاکره موفق در زمین، روی «معیار» می چرخد نه روی احساس. بهترین روش، تبدیل تفاوت قیمت به تفاوت قابل توضیح در ریسک، زمان و هزینه آماده سازی است. برای این کار باید متغیرها دسته بندی و مستند شوند.

جدول تبدیل تفاوت قیمت به تفاوت پرونده ریسک

قاعده مذاکره معیارمند: هرجا «مدرک» ضعیف است، یا باید «شرط قراردادی» قوی شود یا تصمیم خرید به تعویق بیفتد. این یک رویکرد مدیریتی است، نه بدبینی.

۷) قرارداد و بندهای حیاتی: مذاکره ای که به متن تبدیل نشود، قابل دفاع نیست

قرارداد خرید زمین باید هم زمان «حفاظت از سرمایه» و «نقشه اجرای تعهدات» باشد. این بخش توصیه حقوقی قطعی نیست و تنظیم نهایی بندها نیازمند بررسی حقوقی است، اما چارچوب مذاکره را روشن می کند.

سؤال هایی که باید به بند قراردادی تبدیل شود

• سؤال: معامله مشروط به دریافت کدام استعلام ها و تاییدیه هاست؟

  هدف سؤال: تبدیل ابهام به پیش شرط قابل سنجش.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: فهرست پیوست استعلام ها و تعریف «قبول/رد» بر اساس پاسخ مکتوب مرجع رسمی ذی صلاح.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: پرداخت انجام می شود اما امکان انتقال یا ساخت معلوم نیست.

• سؤال: زمان بندی تعهدات طرفین و شرایط تحویل مدارک چگونه است؟

  هدف سؤال: جلوگیری از فرسایشی شدن معامله.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: جدول زمان بندی در متن قرارداد، تعریف دقیق تحویل (مدارک، فیزیک ملک، رفع موانع).

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: اختلاف در تفسیر «تاخیر» و ایجاد دعوا.

• سؤال: وجه التزام/فسخ در چه شرایطی فعال می شود و آیا مشروط به تقصیر یا عدم همکاری طرف مقابل است؟

  هدف سؤال: پیشگیری از بندهای یک طرفه یا غیرقابل اجرا.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: متن بندهای شفاف و مشروط، با امکان اثبات از طریق مدارک و مکاتبات؛ نیازمند بررسی حقوقی.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: فشار مالی بدون امکان اثبات یا خروج امن از معامله.

• سؤال: آیا هرگونه ادعای شفاهی (مثل «حتماً مجوز می دهند») از نظر قرارداد بی اثر اعلام شده است؟

  هدف سؤال: حذف اتکا به گفتار و تکیه بر پیوست ها.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: بند «تمام توافقات در متن و پیوست هاست» و پیوست کردن مدارک.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: اختلاف جدی بر سر وعده های غیرقابل اثبات.

۸) سناریوی خروج: نقدشوندگی و انتقال پرونده به خریدار بعدی

زمین فقط «خرید» نیست؛ «خروج» هم هست. حتی اگر هدف ساخت باشد، امکان فروش یا وثیقه گذاری در آینده به کیفیت پرونده شما بستگی دارد. بنابراین از ابتدا باید معیارهای نقدشوندگی و قابلیت انتقال مستندات دیده شود.

• سؤال: اگر نیاز به فروش در آینده باشد، کدام ویژگی ها فروش را آسان می کند (سند روشن، دسترسی حقوقی، کاربری مکتوب، کم بودن محدودیت ها)؟

  هدف سؤال: انتخاب زمینی که با تغییر شرایط زندگی/سرمایه، قابل تبدیل به نقد باشد.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: پرونده استعلام ها، نقشه ها، و مکاتبات مکتوب قابل ارائه به خریدار بعدی.

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: کاهش تعداد خریداران بالقوه و طولانی شدن زمان فروش.

• سؤال: آیا همه مدارک و استعلام های انجام شده به نام خریدار قابل استفاده است یا باید دوباره تکرار شود؟

  هدف سؤال: پیش بینی هزینه و زمان در انتقال یا فروش.

  مدرک/استعلام مورد انتظار: نسخه های مکتوب استعلام ها و تاریخ/اعتبار آنها (اگر اعتبار زمانی اعلام شده باشد).

  ریسک اگر پاسخ نامشخص بماند: دوباره کاری و ایجاد فاصله زمانی تا معامله بعدی.

دام های رایج در مذاکره خرید زمین (هشدارهای قابل استفاده)

• جمله هشداردهنده: «همه اینجا همین طوری می خرند، استعلام لازم نیست.»

  فرض پرریسک: عرف محلی جایگزین پاسخ مکتوب مرجع رسمی می شود.

  راه حل: حداقل استعلام های پایه را پیش شرط قرارداد کنید؛ اگر ممکن نیست، نتیجه را در ریسک پذیری لحاظ کنید.

• جمله هشداردهنده: «مجوز ساخت را خودت می گیری، کار سختی نیست.»

  خطا: انتقال مسئولیت ابهام به خریدار بدون کاهش ریسک یا قیمت.

  راه حل: کاربری و ضوابط را با پاسخ مکتوب مرجع رسمی مسئول روشن کنید یا معامله را مشروط نگه دارید.

• جمله هشداردهنده: «راه هست، ماشین رد می شود.»

  فرض پرریسک: راه عملی مساوی راه قانونی است.

  راه حل: معبر قانونی و حق عبور را از طریق مدارک و استعلام بررسی کنید.

• جمله هشداردهنده: «سند دست شریک است، بعداً امضا می کند.»

  خطا: شروع پرداخت بدون احراز اختیار همه ذی نفعان.

  راه حل: حضور همه مالکان/وکلای دارای اختیار و درج تعهدات روشن؛ نیازمند بررسی حقوقی.

• جمله هشداردهنده: «این بندها تشریفاتی است، مهم اعتماد است.»

  خطا: حذف ابزارهای پیگیری و اثبات.

  راه حل: متن قرارداد را به نقشه اجرای معامله تبدیل کنید و هر ادعا را به پیوست قابل ارائه گره بزنید.

جمع بندی تصمیم: چه کسی مناسب ورود است و قبل از پرداخت چه باید کرد

ورود به مذاکره خرید زمین برای کسانی مناسب تر است که توانایی مدیریت ابهام، پیگیری اداری و جمع آوری مدارک را دارند و می توانند تصمیم را بر اساس پرونده استعلام ها توجیه کنند. برای خریدارانی که نیاز به قطعیت فوری دارند، زمان کافی برای پیگیری ندارند یا بدون پیش شرط قراردادی پرداخت انجام می دهند، چنین مذاکره ای پرریسک تر است. تصمیم نهایی باید مشروط به تایید مرجع رسمی ذی صلاح در موضوعات کلیدی (مالکیت، کاربری، معبر) بماند و هرجا داده کافی نیست، نتیجه «نامشخص» ثبت شود. این رویکرد باعث می شود خرید زمین به تصمیمی قابل دفاع تبدیل شود؛ رویکردی که در ایزدملک نیز بر آن تاکید می شود.

سه اقدام اجباری قبل از هر پرداخت

1. تشکیل پرونده مدارک: دریافت و تطبیق نسخه های قابل خواندنِ سند/مدارک مالکیت، مدارک هویتی و هر وکالت نامه/انحصار وراثت (در صورت موضوعیت) و ارجاع برای بررسی حقوقی.

2. شروع استعلام های پایه به صورت مرحله محور: حداقل استعلام وضعیت ثبتی، کاربری و ضوابط، و معبر/حق دسترسی از مراجع رسمی ذی صلاح (نتیجه باید مکتوب یا قابل ارائه باشد).

3. پیش نویس قرارداد مشروط: درج پیش شرط ها، تعهد ارائه استعلام ها، زمان بندی، و ممنوعیت اتکا به گفتار شفاهی؛ سپس نهایی سازی مشروط به بررسی حقوقی.

پرسش های متداول

1. سؤال: در مذاکره خرید زمین، اولویت با قیمت است یا استعلام ها؟

   پاسخ: از نظر تصمیم قابل دفاع، اولویت با شفاف شدن موضوع معامله و ریسک های اصلی است. قیمت زمانی معنی دار می شود که وضعیت مالکیت، کاربری و معبر دست کم در سطح استعلام/مدرک قابل اتکا روشن شده باشد. اگر داده کافی نیست، معامله می تواند مشروط به دریافت پاسخ مکتوب از مرجع رسمی ذی صلاح تنظیم شود.

2. سؤال: اگر فروشنده بگوید «سند مشکلی ندارد»، کافی است؟

   پاسخ: کافی بودن یا نبودن، بدون استعلام قابل راستی آزمایی نیست. ادعاهای مربوط به رهن، بازداشت، تعارض یا محدودیت نقل و انتقال نیازمند استعلام از مرجع رسمی ذی صلاح و بررسی حقوقی است. در نبود مدرک، نتیجه باید «نامشخص» بماند و در قرارداد به عنوان ریسک مدیریت شود.

3. سؤال: «کاربری» را از کجا باید مطمئن شد؟

   پاسخ: ملاک اتکا، پاسخ مکتوب مرجع رسمی مسئول در محل ملک است. گفته های محلی یا تجربه همسایه ها ممکن است مفید باشد اما برای تصمیم و قرارداد کافی نیست. تا زمانی که پاسخ مکتوب دریافت نشده، امکان ساخت یا تغییر کاربری قطعی تلقی نمی شود و نیازمند بررسی است.

4. سؤال: فرق «راه موجود» با «معبر قانونی» چیست؟

   پاسخ: راه موجود یعنی مسیر فیزیکی که امروز امکان عبور دارد؛ اما ممکن است حق قانونی نداشته باشد یا در آینده مسدود شود. معبر قانونی باید در مدارک و پاسخ مکتوب مرجع رسمی ذی صلاح قابل اثبات باشد. اگر معبر قانونی نامشخص بماند، ریسک انتقال، ساخت و نقدشوندگی افزایش می یابد.

5. سؤال: چه بندهایی در قرارداد زمین حیاتی تر است؟

   پاسخ: بندهای پیش شرط استعلام ها، تعهد فروشنده به ارائه مدارک و همکاری، زمان بندی روشن، شروط فسخ/وجه التزام به صورت مشروط و قابل اثبات، و بند ممنوعیت اتکا به گفتار شفاهی معمولاً حیاتی هستند. متن نهایی باید نیازمند بررسی حقوقی باشد تا با شرایط ملک و مقررات محل سازگار شود.

6. سؤال: اگر برخی استعلام ها زمان بر باشد، مذاکره چگونه جلو برود؟

   پاسخ: رویکرد قابل پیگیری این است که معامله مرحله بندی و مشروط شود: ابتدا مدارک پایه و استعلام های اصلی شروع شود، سپس تکمیل استعلام های تکمیلی در زمان بندی قراردادی قرار گیرد. هر پرداخت باید به تحقق یک مرحله قابل سنجش گره بخورد. جزئیات اجرا، مشروط به توافق طرفین و بررسی حقوقی است.

7. سؤال: چه چیزی نقدشوندگی زمین را بالا می برد؟

   پاسخ: معمولاً وضوح مالکیت و امکان انتقال، دسترسی حقوقی، کاربری و ضوابط مکتوب، و پرونده کامل استعلام ها، تعداد خریداران بالقوه را بیشتر می کند. در مقابل، ابهام در سند، معبر یا محدودیت های حریم می تواند تصمیم خریدار بعدی را کند کند. نتیجه نهایی نیازمند بررسی موردی و استعلام است.